Saha Araştırmaları Merkezi’nin (SAMER), 1 Ocak–31 Aralık 2025 tarihleri arasında basına yansıyan kadına yönelik şiddet vakalarını incelediği rapor, kadınlara yönelik şiddetin boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Rapora göre 2025 yılı boyunca 420 kadın katledildi, 508 kadın ise şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Böylece yalnızca bir yılda toplam 928 kadın hayatını kaybetti.

SAMER, Bianet, Jin News, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Mezopotamya Ajansı ve çok sayıda yerel ve ulusal basın organında yer alan haberleri tarayarak elde ettiği verileri SPSS programı aracılığıyla analiz etti.

Rapora göre 2025’te basına yansıyan vakalarda kadınların maruz kaldığı şiddet türleri arasında fuhuşa zorlama ilk sırada yer aldı. Yıl boyunca 1.089 kadın fuhuşa zorlandı. Bunu 662 kadınla fiziksel şiddet/yaralama, 508 şüpheli ölüm, 420 kadın cinayeti, 170 çocuk cinsel istismarı, 130 taciz, 96 tehdit/hakaret ve 25 tecavüz vakası izledi.

Oransal olarak bakıldığında vakaların yüzde 35,1’i fuhuşa zorlama, yüzde 21,4’ü fiziksel şiddet, yüzde 16,4’ü şüpheli ölüm, yüzde 13,5’i cinayet olarak kayda geçti.

Fail çoğu zaman 'bilinmiyor'

Raporda dikkat çeken başlıklardan biri de faillerin kimliği oldu. Vakaların yüzde 60,1’inde failin kimliği belirlenemedi. Bilinen vakalarda ise faillerin yüzde 10,1’i eş, yüzde 5,2’si tanımadığı biri, yüzde 3,1’i tanıdığı biri, yüzde 2,9’u akrabası, yüzde 2,8’i eski eşi olarak kaydedildi.

Sayısal olarak değerlendirildiğinde 2025’te bin 863 vakada fail bilinmezken, 314 vakada fail evli olduğu erkek, 161 vakada tanımadığı biri, 95 vakada tanıdığı biri, 90 vakada akrabası oldu. Şiddet türleri ile failin yakınlığı birlikte incelendiğinde, kadın cinayetlerinin yüzde 23,8’inin evli olduğu erkek, yüzde 10’unun akraba, yüzde 7,9’unun eskiden evli olduğu erkek tarafından işlendiği görüldü.

Taciz vakalarının yüzde 38,5’inde fail bilinmiyor, yüzde 33,1’inde tanımadığı biri olarak kayda geçti. Tecavüz vakalarında ise faillerin yüzde 28’i tanımadığı biri, yüzde 16’sı akraba, yüzde 12’si arkadaş oldu.

Çocuklar ve yaşlılar da hedefte

Rapora göre mağdurların yaş bilgileri çoğu vakada net değil. Mağdurların yüzde 58,3’ünün yaşı bilinmiyor. Ancak tespit edilebilen veriler, 0–17 yaş arası çocukların ciddi bir risk altında olduğunu ortaya koyuyor. 2025’te 386 çocuk şiddet vakalarında mağdur oldu.

0–17 yaş grubunda maruz kalınan şiddetin yüzde 31,1’i şüpheli ölüm, yüzde 26,4’ü çocuk istismarı, yüzde 18,4’ü cinayet olarak kaydedildi. 65 yaş ve üzeri kadınlarda ise vakaların yüzde 74,2’si şüpheli ölüm, yüzde 17,7’si cinayet olarak raporlandı.

İstanbul ilk sırada

İllere göre dağılımda İstanbul, hemen her şiddet türünde ilk sırada yer aldı. Kadın cinayetlerinin yüzde 15’i, taciz vakalarının yüzde 36,9’u, tecavüz vakalarının yüzde 28’i, çocuk istismarlarının yüzde 26,5’i İstanbul’da gerçekleşti.

İstanbul’u cinayetlerde yüzde 6,4 ile Adana, yüzden 5,2 ile İzmir izledi. Çocuk istismarında yüzde 8,8 ile Zonguldak, yüzde 7,6 ile Mersin, yüzde 7,1 ile Şırnak öne çıkan iller arasında yer aldı.

SAMER raporunda, yalnızca basına yansıyan vakaların incelendiği hatırlatılarak, gerçek tablonun çok daha ağır olabileceğine dikkat çekildi. Raporda, kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin yapısal bir sorun olduğu vurgulanırken, önleyici politikaların ve etkin yargı süreçlerinin hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.

Fotoğraf: Ekmek ve Gül